Naftalan şəhəri

Naftalan — Azərbaycanın qərbində, dünyada analoqu olmayan müalicəvi neft yatağının üstündə qurulmuş kiçik kurort şəhəridir. Harada yerləşir, bura necə gəlmək olar, şəhərdə nə görmək və ətrafında hara getmək olar — hamısı bir səhifədə.

Naftalan haradadır

Naftalan Azərbaycanın qərbində, Kiçik Qafqazın ətəklərindəki düzənlikdə yerləşir. Bakıdan 320 kilometr, Gəncədən cəmi 50 kilometr, Mingəçevirdən təxminən 40 kilometr aralıdır. Xəritədə onu Gəncə ilə Yevlax arasındakı yol boyunda, Goranboy rayonunun əhatəsində axtarmaq lazımdır: şəhərin özü inzibati baxımdan rayona tabe deyil, respublika tabeliyində ayrıca şəhərdir.

Şəhərin öz hava limanı yoxdur — bəzən «Naftalan hava limanı» axtarırlar, belə bir aeroport mövcud deyil. Ən yaxın hava limanı Gəncə Beynəlxalq Hava Limanıdır (KVD), oradan Naftalana təxminən 60 kilometr yol var. Bakıdakı Heydər Əliyev Hava Limanına (GYD) isə dünyanın daha çox şəhərindən uçuş var; oradan yol maşınla dörd saat çəkir.

Şəhərin tarixi

Bu torpaqdakı qara, yanmayan neftin müalicə üçün işlədilməsi əsrlər əvvələ gedib çıxır: yerli əhali onu dəri xəstəliklərinə və oynaq ağrılarına qarşı sürtgü kimi istifadə edirdi. Sənaye tarixi isə XIX əsrin sonunda başlayır. Rəvayətə görə, 1890-cı illərdə alman mühəndisi burada quyu qazır, amma çıxan neft yanmır — tərkibində benzin fraksiyaları yoxdur. Yanacaq alınmayan bu maye əvəzinə məlhəm istehsalına yönəldilir və Almaniyaya ixrac olunur; «naftalan» adı Avropa aptekxanalarına məhz o illərdə düşür.

Müasir kurort isə 1933-cü ildən fəaliyyət göstərir. Şəhər 1967-ci ilin 28 aprelində respublika tabeliyində şəhər statusu alır. Bu gün Naftalanda təxminən 10 min nəfər yaşayır — ölkənin ən kiçik şəhərlərindən biridir və iqtisadiyyatı demək olar ki, bütövlükdə kurort üzərində qurulub.

Naftalan nefti niyə başqadır

Adi neftdən fərqi tərkibindədir: burada naften karbohidrogenlərinin payı yüksəkdir, yanacaq verən yüngül fraksiyalar isə praktiki olaraq yoxdur. Elə buna görə də bu neft yanmır və yandırmaq üçün çıxarılmır. Bu tipli sənaye yatağı dünyada yalnız burada var — şəhərin bütün tarixi də bu bir faktın üstündə qurulub.

Müalicədə istifadə olunan neft xüsusi hazırlıqdan keçir, vanna üçün müəyyən temperatura qədər qızdırılır və seans tibb işçisinin nəzarəti altında aparılır. Nəyin kimə uyğun olduğunu isə həkim müayinədən sonra deyir: naftalanın öz göstərişləri və əks göstərişləri var.

Naftalanda nə görmək olar

Şəhər kiçikdir və onu bir günə gəzmək olar. Mərkəzdə Naftalan Tarix Muzeyi dayanır: ekspozisiya XIX əsrin taxta vanna binalarından bugünkü kurorta qədər olan yolu izləyir. Muzeyin ən çox danışılan hissəsi — sağalıb gedən qonaqların geridə qoyduğu qoltuqağacları və əsalar kolleksiyasıdır; turistlər arasında bura sadəcə «qoltuqağacları muzeyi» deyilir.

İkinci dayanacaq — Heydər Əliyev Parkı: kölgəli xiyabanlar, fəvvarələr və oturacaqlar; prosedurdan sonrakı sakit gəzinti üçün ən rahat yer. Bundan başqa şəhərin özü maraqlıdır: Naftalan kurort şəhəri kimi planlaşdırılıb, ona görə küçələr geniş, yaşıllıq çoxdur və hərəkət azdır.

Naftalandan ekskursiyalar

Şəhərdən bir günlük marşrutlar çox rahatdır. Gəncə 50 kilometrdədir — ölkənin ikinci böyük şəhəri, köhnə şəhər, Şah Abbas məscidi və Nizami məqbərəsi. Göygöl 75 kilometr: Kiçik Qafqazın 1550 metr yüksəkliyindəki firuzəyi dağ gölü. Mingəçevir 40 kilometr — Kür çayının hər iki sahəsinə yayılmış şəhər və su anbarı. Murovdağ 90 kilometr, alp çəmənlikləri və yayda da sərin hava; bu yol dağ serpantini olduğu üçün bütün günü tələb edir.

İqlim və nə vaxt gəlmək

Naftalanın iqlimi quru və mülayimdir: yay isti və günəşli, qış yumşaq keçir, yağıntı azdır. Gəzinti və ekskursiya üçün ən rahat aylar aprel–iyun və sentyabr–oktyabrdır. Müalicəyə isə mövsüm yoxdur: prosedurlar qapalı tibbi korpuslarda aparılır, ona görə qış aylarında da kurs tam həcmdə işləyir — üstəlik bu, ilin ən sakit vaxtıdır.

Naftalana necə gəlmək

Ən qısa yol Gəncə hava limanıdır (KVD) — 60 kilometr, təxminən bir saatlıq yol. Bakıdan gələnlər ya avtomobillə dörd saatlıq yolu seçir, ya da sürət qatarı ilə Gəncəyə gəlib qalan 50 kilometri maşınla keçir. Avtobus marşrutları da var. Otellər adətən hava limanından və vağzaldan transfer təşkil edir — gəliş məlumatını əvvəlcədən bildirmək kifayətdir.

Neftin özü haqqında daha ətraflı — tərkibi, təsiri, tətbiq formaları və əks göstərişlər — Naftalan nefti səhifəsindədir.

Şəhərin bütün tarixi bir maddənin üstündə qurulub — onun nə olduğunu, necə təsir etdiyini və hansı formalarda tətbiq edildiyini Naftalan nefti məqaləsində oxuya bilərsiniz. Qalmaq barədə sual varsa, bizə yazın.